Prof. Dr. Ali Avanoğlu
3000'e yakın hipospadias ameliyatı deneyimiyle çocuk ürolojisinin duayen ismi.
Çocuğunuz aniden şiddetli testis ağrısı yaşıyorsa ve ağrı birkaç dakika içinde şiddetini artırdıysa, bu büyük ihtimalle testis torsiyonudur.
Testis torsiyonu, testisin kendi damar ve sinir bağı etrafında dönmesiyle kan akışının kesildiği acil bir durumdur.
Tedavi edilmezse testis kaybına yol açabilir. En sık 12-18 yaş arasında görülür ve ilk 6 saat içinde müdahale edildiğinde testisi kurtarma oranı %90'ın üzerindedir.
Bu yazıda testis torsiyonunun neden olduğunu, belirtilerini, hangi yaşlarda görüldüğünü ve ameliyat sürecini kliniğimizdeki deneyimlerimiz ışığında anlatıyoruz.

Testis torsiyonu, testisin spermatik kordon adı verilen damar-sinir bağı etrafında dönmesiyle oluşur. Bu dönme sonucunda testise giden kan akımı azalır ya da tamamen durur.
Durumu şöyle düşünebilirsiniz: bahçe hortumunu kendi ekseni etrafında bükerseniz su akmaz. Testis torsiyonunda da olan tam olarak budur — testisin kan damarları bükülür ve doku beslenmesi kesilir.
Kan akışı kesilen testis dokusunda hasar hızla başlar. Kliniğimize gelen ailelere her seferinde şunu vurguluyoruz: bu durumda beklemek, “belki geçer” demek en riskli seçenektir. Testis torsiyonu kendiliğinden düzelmez ve acil cerrahi müdahale gerektirir.
Testis torsiyonunun en bilinen nedeni “bell-clapper” olarak adlandırılan anatomik bir yapı farklılığıdır. Normalde testis, skrotum içinde belirli bağlarla sabitlenmiş durumdadır. Bu bağların doğuştan gevşek olduğu çocuklarda testis daha serbestçe hareket eder ve kendi etrafında dönebilir.
Önemli bir nokta: testis dönmesi genellikle bir darbe ya da travma sonucu olmaz. Uyku sırasında, spor yaparken, hatta oturur pozisyondayken bile oluşabilir. Kliniğimizde gördüğümüz vakaların önemli bir kısmında aile “hiçbir şey yapmıyordu, uyurken başladı” diyor.

Testis torsiyonuna zemin hazırlayan faktörler şunlardır:
Bir tarafta bu yapı farklılığı varsa, karşı tarafta da bulunma olasılığı yaklaşık %50'dir. Bu nedenle ameliyatlarda her iki testisin de sabitlenmesi standart yaklaşımdır.

Testis torsiyonu belirtileri tipik olarak ani başlar ve hızla şiddetlenir. Yavaş yavaş artan, hafif bir sızı genellikle torsiyona işaret etmez — ama istisnalar her zaman vardır.
Dikkat edilmesi gereken başlıca belirtiler:
Kliniğimize getirilen çocukların bir kısmında ailelerin ilk düşüncesi karın ağrısı ya da gıda zehirlenmesi oluyor. Çünkü özellikle küçük yaştaki çocuklar ağrının tam olarak nereden geldiğini ifade edemeyebilir. Ani başlayan karın alt ağrısında mutlaka skrotumun da değerlendirilmesi gerekir.
Testis torsiyonunun testis ile ilgili diğer sorunlardan ayrımı muayene ve gerektiğinde Doppler ultrasonografi ile yapılır.
Testis torsiyonu iki yaş grubunda belirgin biçimde yoğunlaşır: yenidoğan dönemi ve ergenlik (12-18 yaş). Tıp literatüründe bu dağılım “bimodal” olarak tanımlanır.
| Yaş grubu | Özellik |
|---|---|
| Yenidoğan | Doğumda ağrısız, sert skrotal şişlik; genellikle doğum öncesi oluşmuştur |
| 1-10 yaş | Daha az sıklıkta görülür, ama ekarte edilmemelidir |
| 12-18 yaş | En yoğun görülen dönem — ergenlik büyüme atağıyla ilişkili |
| Erişkin | Nadir ama mümkün; çocuklarda testis ağrısı kadar sık akla gelmediği için tanıda gecikme riski taşır |
18 yaş altı erkeklerde testis torsiyonu insidansı yılda yaklaşık 100.000'de 3-4'tür. Rakam küçük gibi görünebilir ama sonuçları düşünüldüğünde her kasık ya da testis ağrısı ciddiye alınmalıdır.
Kısa ve net cevap: hayır, testis torsiyonu kendiliğinden düzelmez. Testisin kendi kendine eski pozisyonuna dönmesi son derece nadirdir ve buna güvenerek beklenmesi ciddi risklere yol açar.
“İntermitan torsiyon” denen bir durum vardır — testis kısmen döner, ardından kendiliğinden geri döner. Bu durumda ağrı gelip geçer. Ama bu durum da güvenli değildir; çünkü her dönme epizodu tam bir torsiyona ilerleyebilir.
Ailelerin bunu bir “geçici sızı” sanıp evde beklemesi, kliniğimizde en sık karşılaştığımız geç başvuru nedenlerinden biridir. Testis ağrısı gelip geçse bile mutlaka çocuk ürolojisi değerlendirmesi yaptırılmalıdır.
Evet, testis torsiyonu acil bir cerrahi durumdur. Tehlikeyi belirleyen en kritik faktör zamandır.
İlk 6 saat içinde müdahale edildiğinde testisi kurtarma oranı %90'ın üzerindedir
Testis kaybı yalnızca fiziksel bir kayıp değildir. Özellikle ergenlik dönemindeki çocuklarda psikolojik etkisi de göz ardı edilmemelidir. Bunun yanı sıra tek testisle hormon üretimi ve üreme fonksiyonu genellikle korunsa da testis torsiyonu sonrası karşı testiste de fonksiyon etkilenmesi olabileceği araştırmalarda bildirilmiştir.
Testis ağrısı olan her çocukta testis kanseri belirtileri gibi diğer olasılıklar da akılda tutulmalıdır; ancak ani başlangıçlı şiddetli ağrıda ilk akla gelen tanı her zaman torsiyon olmalıdır.

Testis torsiyonunun kesin tedavisi cerrahidir. Ameliyatta testisin dönmüş olan spermatik kordonu açılır ve testis eski pozisyonuna getirilir (detorsiyon). Testisin canlılığı değerlendirilir — rengi, kan dolaşımı kontrol edilir.
Acil serviste, ameliyathane hazırlanırken hekim tarafından “manuel detorsiyon” denen el ile düzeltme girişimi uygulanabilir. Bu, testisin dışarıdan yavaşça eski konumuna çevrilmesidir. Başarılı olursa ağrı anında azalır. Ancak bu işlem:
Kliniğimizde cerrahi öncesi değerlendirmede Doppler ultrason kullanarak kan akışını kontrol ediyoruz. Ancak bulguların torsiyonla uyumlu olduğu vakalarda görüntüleme için zaman kaybetmeden doğrudan ameliyata alınması çok daha doğru bir yaklaşımdır.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Süreç genellikle şu adımlarla ilerler:
Ameliyat süresi genellikle 30-60 dakika arasındadır. Çocuğun aynı gün veya ertesi gün taburcu olması sıklıkla mümkündür. İyileşme sürecinde birkaç gün ağrı ve şişlik olabilir; fiziksel aktiviteye dönüş genellikle 2-4 hafta içinde gerçekleşir.
Şikâyetlerin nedeni yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak belirlenemez. Kişisel değerlendirme için kliniğimizle iletişime geçerek muayene randevusu oluşturabilirsiniz.
3000'e yakın hipospadias ameliyatı deneyimiyle çocuk ürolojisinin duayen ismi.
Çocuk ve yetişkin ürolojisinde çift uzmanlık ile kapsamlı tedavi yaklaşımı.